“Pedies”

Ence chesta setemèna l é a la leta l nef apuntament de “Pedies”, rotocalch ladin de informazion, ruà a la puntata n. 563. I argomenc de chesta puntata l é: n convegn per rejonèr de mendranzes e autonomia. Esperc e autoritèdes se à binà a Trent tel chèder de la scomenzadives per i 80 egn de la cordanza Degasperi – Gruber; l conzert finèl del projet “TrasLaMusega – Ciantèr Fascian”, de la Majon di Fascegn; per l invern che vegn Comun General e APT i metarà a jir n servije de mobilità debant per duta la jent enciasèda te Fascia; l ladin l passa al prum post: pea via l renovament de la tabeles de la strèdes
A Trent l é stat endrezà n convegn dedicà a la mendranzes linguistiches e a l’autonomia, portà dant tel ambit de la zelebrazions per i 80 egn de la cordanza Degasperi-Gruber. Endèna la scontrèda esperc e raprejentanc istituzionèi à sotrissà l’emportanza de stravardèr no demò i deric linguistics, ma ence la possiboltà per la comunanzes de tegnir viva sia identità, sia cultura e sia prejenza sul teritorie. Anter i argomenc ence l’esperienza ladina, la dificoltèdes leèdes al smendrament demografich e l problem del azes a la cèsa. L Comun General à sotrissà ence l besegn de renforzèr i strumenc de autonomia e ge fèr front a la endesfides sozioeconomiches e ge arsegurèr n davegnir a la comunanza. Lèrga ence a l’esperienza de la mendranza Sorba te la Germania e a la desvaliva situazions de la mendranzes del Trentin.
Ai 8 de november, te Teater Navalge de Moena, l é stat l conzert finèl del projet “TrasLaMusega – Ciantèr Fascian”, de la Majon di Fascegn, che à tout ite più che 200 ciantores de set cores de Fascia. La scomenzadiva, nasciuda per valorisèr l lengaz ladin tra la musega, l’à portà a la creazion de neva cianzons per ladin, de gra a la colaborazion de cores de età e tradizions desvalives. N projet che lea adum generazions e sensiboltà musicales e che à metù su n repertorie nef che vegnarà metù a la leta sul portal del Istitut. Na ocajion per ciantèr dessema e tegnir su l lengaz e l’identità culturèla.
A scomenzèr co la sajon da d’invern 2026/27, l servije Skibus l sarà debant per duc i residenc de Fascia. La scomenzadiva, portèda dant enstadì en conferenza stampa dal Comun General e da l’APT, la vel smendrèr l trafich su la strèdes, miorèr la calità de la vita e ge dèr de retorn a la comunanza na pèrt di benefizies che vegn ca dal turism. L Servije l é endrezà sun 13 linees, con 30 mesi e zirca 30 passaje per ogne paisc. Per poder se emprevaler del servije ge vel aer la tessera personèla debant, che se pel ciapèr ti ofizies APT moscian n document de recognosciment. L servije l pearà via coi prumes de dezember enscin la festes de Pèsca.
La Comiscion toponomastica ladina va inant con sie lurier de valorisazion del lengaz e del teritorie tras la tabeles e i segnèi de la strèda. La neva prinzipèla l é che sui segnèi vegnarà metù dant l inom ladin e dapò chel talian, semper co la medema dimenscions. Ta Cianacei l lurier l é jà pontà via co la pruma tabeles neves aló dal rondel tinsom Pian de Pareda. N projet che tolarà ite mingol a la outa ence i etres Comuns, i troes da mont e i segnèi turistics, de gra a la colaborazion con sociazions e realtèdes del post. Na scomenzadiva concreta per stravardèr l’identià ladina e fèr acioche l lengaz l sie semper più visibol te la vita de duc i dis.
I reports de chesta setemèna i é stac enjigné e porté dant da Annarita Lollo, Riccardo Zanoner e Angela Pederiva.
Traduzion di Servijes Linguistics e Culturèi del Comun general de Fascia – La versone in lingua italiana di questo articolo sarà pubblicata nei prossimi giorni sui UT24






