von mas 27.07.2026 06:45 Uhr

Una Terra… cinque Lingue: Der Heibiger, der Munet wan Pfifferleng

Luglio, il mese dei finferli – A cura di Domenico Puecher

Immagine Canvas da Pixabay

De Pfifferleng bochsn en Balder met Ogeler oder Labholz gamischt met Ogeler, zan liebestn Wirchen ond Waichtn, beene wort en an Bold wa Larchen.  En doe gonz Munet kan üns bochsn wiel Pfifferleng benns borm ist ond de Eerd schöa mild ond noss ist.

De Pfifferleng bochsn nia oenzeg( oen alloa), ober za Wrottn met wiel oder beene, ond s’ist an Spektakel winnen a’ Wrott Pfifferleng, bawai sie hob’n a’ storcha gel’a Worb, ass men wa wehr sehen konn.

Za schmeicken sa, hob’n se an storchen ond an guetn Tschmoch, ass kimmt der an Gait za essn sa gor roech ond ahne Garicht.

Wrüherer sae’n ber olla Bergbauern gaben ond en Heibeger hob’n ber a‘ groessa Orbet noh en Heib gahobt: de Mannder wan olla de Wrüha finz za Mittog hob’n mahn gamüesst ond hob’n koa Zait gahobt za denken en de Pfifferleng , lai a’ toel Baiber hob’n könnt en Bolt geha um Pfifferleng.

En de sen Johr de Baiber wan Tol hob’n beene Möglichkeitn gahobt  za etbes wardeen können, asöu sae’n sa gongen um Pfifferleng, Schborzbeer oder Himbeer.  Benn sie meherer Kilo pfundn hobn, hob’n sie sa en Kaneitsch oder ka Persn trog’n za warkawen ond etbes gabinnen wern sae Sporn, benn sie lai beene pfundn hob’n , hob’n sie sa as a Sait galeigt, za leig’n sa zua met de sen wan ondern Tag.

En de sen Zaitn ist za herrlich gaben kochen Pfifferleng, bawai met hot gabisst, ass za warkawen sa hot met Geld krieg’n könnt, Geld ass en Haus beene gahob’t hob’n.

Za leig’n de Pfifferleng hot men braucht a’ Zoha, gamocht met junga Burzn wa Waicht, ass men laicht en Bolt winnen könnt hot.  De Wremen hob’n wiel Pfifferleng braucht ond asöu ber Bail gahobt hot ist za suechen sa gongen, za etbes gabinnen, za kawen Ess oder a’ Kloenegkait za leig’n u’, bia a’ Kopftüechl, a’ Holstüechl oder a’ Wirta’.

En Kaneitsch en Summer oll Pfinztag hot s an kloen Morket gahobt wer Pfifferleng, Schborzbeer, Himbeer oder Grantn, ond do wiel Lait wan Tol hob’n trog’n de Pfifferleng wa der Boch za warkawen.

Zboa ünserega Nochbern sae’n oll Tog en Bold gaben za suechen Pfifferleng ond oll zboa-drei Tag hob’n sa trog’n an Korb Pfifferleng za warkawen, dos bill s sogn oll wort 10-15 Kilo.  I’ gadenk mer, ass sie e n Tog wöur hob’n se de Pfifferleng putzt, ond gabascht ond ausgaleigt za trückern, s ist etbes schöes gaben, sehen an Hucker saubera ond liechtega Pfifferleng, i’ hon me gabundert ond pfrogt: “Bia barn sie gatun hob’n, za winnen söuwl Pfifferleng?”   A’ Toel Blück kemmen nia ausgalöist wan ünser Hirn, gor noh sib’nzeg Johr!

A Toel Wort, benn men lai a’ Poor Gaftn Pfifferleng pfund hot, de ünser Muetter hot üns a’ Pfonn Muess met de Pfifferleng kocht, a’ spezielles Muess, ass ber met de Plent geern gessn hob’n.

Hait geha um Pfifferleng ist an Hobby kemmen, ober wrüherer ist a‘ kloes oder a‘ gresses Innkemmen wer de ormen Bergbauernfamilien gaben.

  • Foto LiudmillaKot da Pixabay

I finferli crescono generalmente in boschi di aghifoglie o un misto di aghifoglie e latifoglie, di preferenza pini e abeti, raramente in boschi con solo larici.  In tutto questo mese da noi crescono abbondanti se ci sono le condizioni climatiche giuste: caldo e tanta umidità nel terreno.

Non crescono mai singolarmente, ma a frotte più o meno numerose ed è uno spettacolo trovare una bella macchia di finferli, perché hanno un colore giallo intenso, che si vede anche da un po’ lontano.  Ad annusarli hanno un buon odore forte, che quasi ti vien voglia di mangiarli anche crudi, senza condimento.

Una volta tutti eravamo contadini di montagna e in luglio avevamo un gran lavoro dietro il fieno: gli uomini dalla mattina presto fino a mezzogiorno dovevano falciare e non avevano il tempo di pensare ai finferli, mentre qualche donna la mattina trovava il tempo di andare alla loro ricerca nei boschi vicini a casa. In quegli anni le donne della valle avevano poche possibilità di guadagnare qualche soldino per se stesse, allora si dedicavano alla raccolta di funghi, mirtilli o lamponi da portare a vendere.

Quando ne trovavano alcuni chili li portavano in Canezza o a Pergine a venderli per ricavare un po’ di soldi da aggiungere ai propri risparmi, se ne trovavano solo pochi li mettevano al fresco per aggiungerli a quelli che trovavano nei giorni successivi.  Mangiare finferli era considerato un lusso perché sapevano che vendendoli ricavavano un po’ di soldi, sempre molto scarsi in famiglia.

Per la raccolta usavano un cesto ovale o tondo fatto con le giovani radici di abeti, che trovavano facilmente nei boschi, quasi in superficie, appena sotto il fogliame.  C’era molta richiesta di finferli ed allora chi aveva tempo ne approfittava per guadagnarsi qualcosa, per comperarsi da mangiare o qualche piccolo indumento come un fazzoletto da testa o da collo o un grembiule ecc.

A Canezza ogni giovedì d’estate c’era un piccolo mercato, di funghi, mirtilli e altri piccoli frutti di montagna e qui molti portavano a vendere anche i finferli raccolti nei giorni precedenti.  Due nostre vicine di casa erano tutti i giorni nel bosco ed ogni due tre giorni portavano a vendere un cestone da schiena pieno di finferli, che voleva dire 10 -15 chili ogni volta.  Mi ricordo che il giorno prima li pulivano e li lavavano, poi li lasciavano asciugare bene all’aria ed era bello vedere una montagnola di finferli, belli puliti e luccicanti e mi chiedevo meravigliato: “Ma come avranno fatto a trovare un mucchio di finferli così?”

Certe immagini non si cancellano mai dalla nostra mente, nemmeno dopo 70 anni!

Delle volte la nostra mamma, quando si trovava solo un pugno o due di finferli, li cuoceva nella besciamella (mosa nella parlata di Pergine) per insaporirla un po’ e così diventava una mosa speciale, da mangiare insieme alla polenta.

Oggi andare a cercare funghi è diventato un hobby, ma una volta era una piccola o grande fonte di reddito per le famiglie dei contadini di montagna.

  • Foto rnoidl da Pixabay
Jetzt
,
oder
oder mit versenden.

Es gibt neue Nachrichten auf der Startseite