Una Terra, cinque Lingue: Zungmindarhaitn, schütz vor initziatìvan
Pinn provedimént ågenump vodar provintziàl Djunta, dòpo azta iz khent auzgemacht bia innzotoala in provintziàl font untargelekk auzohalta di zungmindarhaitn vorz djar 2026, boda zuargitt zo maga zaln in gåntzan alle di vorsch boda soin khent inngètt, est khemmenda ågenump sèks bichtege initziatìvan, boda håm ’z zil zo macha khennen di zungen von zungmindarhaitn saiz geredet azpe geschribet. Pittnan åndarn provedimént di Djunta in gelaichege setz hatt ågenump in progråmm vor allz daz sèll boda ågeat dar informatziong in di zungen von zungmindarhaitn.
“Schützan un vürvüarn di zungen von zungmindarhaitn iz a bichtegar vèrt vor da ünsar Autonomì. Auhaltante dise initziatìvan vorgelekk von Emtar un von schualn un auhaltante darzuar di informatziong in di zungen von mindarhaitn, böllbar schupfan zo nütza hèrta mearar daz ladinar, daz möknar un daz zimbar, daz earst vo allz zbisnen in djungen djeneratziongen, asó azza mang khemmen abegètt in sèlln boda nåkhemmen, un darzuar böllbar stercharn hèrta mearar di kompetentzan von redar, saiz geredet, saiz geschribet” asó hatta khött dar vorsitzar Fugatti.
Di prodjèkte boda soin khent ågenump un geschützt in gåntzan khemmen zo khosta bintsche mearar baz 72.000 euro.
Zbisnen alln disan prodjèkte soinda kürs zo lirna daz ladinar augelekk vor di ågestèllte, puachhaltar un maistre, vodar Ladinar Schual vo Fassa. Dar formatìf prodjèkt, però, iz augelekk in djeneràl vor alle di groazan, pinn zil o zo maga abegem di prüf boda sicharn ke ma khånt da ladinar zung un kultùr, vor di stèpfln boda gian von A1 aftn C1. ’Z izta o khent ågenump dar prodjèkt “Summer club 2026” von möknar Kulturinstitut, vor di khindar vodar untarschual, boda bill schupfan zo nütza daz möknar durch labör un spiln in månat von snitt von summar 2026, darzuar bartnda soin trèff pitt ekspèrte von zungen, ma bart o gian zo khenna åndre zungmindarhaitn o. Vor bazta ågeat dar bèlt vodar schual izta khent ågenump dar bichtege prodjèkt von schualn vo Pèrsan 1 “Bersental: biar un di åndarn”, boda lekk vür labör vor di zung un kultùr, kürs, kulturàl trèff un a spetzifega formatziong vor di maistre, un an prodjèkt CLIL in da möknar zung.
Dar prodjèkt “Lentar, zung un kultùr” augelekk von schualn vo Folgrait,Lavròu un Lusérn o bill innvången di studjént in mearare aktivitét zo sterchra di identitét un zo nütza mearar da zimbar zung. Hèrta disa schual hatt inngètt an åndarn prodjèkt boda iz khent ågenump un geat å in lirnen da zimbar zung in schüalar vodar untarschual, ’z khinta o vurgelekk zo giana zo khenna di lentar vodar Hoachebene un an viazo in Fassa Tal. Dar Kulturinstitùt Lusérn, anvétze, vor daz viarte djar bart machan ’z schualpuach atz zimbar un taütsch pitt khurtze tèkste un kòmiks.
Vor bazta ågeat, anvétze, di komunikatziong in di zung von zungmindarhaitn, nå in zbindege parér vodar Konferéntz von Zungmindarhaitn von vorgånnate 21 von hoachanach un nå bia ’z izta khent inngetoalt dar porvintziàl Font vor di zungmindarhaitn vorz djar 2026 soinda khent untargelekk vor haür in gåntzan 403.248,72 euro.
Vor bazta ågeat di initziatìvan zo macha khennen di zungmindarhaitn augelekk von ladinar, möknar un zimbar Kulturinstitütt un von Comun General de Fascia, böllbar gedenkhan zbisnen alln di saitn boda auzgian afte djornél vodar provìntz, di teledjornél boda khemmen gemacht alle bochan, di progrémm in radio, di sèlln aftn web un atz mearare kanél, di kürs zo lirna di zungen un ettlane åndre publikatziongen boda zuargem zo haba a guata informatziong un zo haba hèrta mearare nützar un in da gelaichege zait pezzarn di qualitét vodar informatziong sèlbart.
Übarsetzt von Schaltarle vor di zung von Toalkamou vodar Zimbar Hoachebene – La versione in lingua italiana di questo articolo è stata pubblicata nei giorni scorsi qui su UT24
